Nowe zasady zwolnień L4. Trzeba uważać na częstsze kontrole ZUS-u
Od kwietnia 2026 wejdą w życie kolejne zmiany w L4. Wyjaśniamy, na czym polegają i czego dotyczą terminy, takie jak „czynności incydentalne”.
Czym jest praca zarobkowa?
Od 13 kwietnia 2026 roku wejdzie w życie kolejny etap reformy dotyczącej L4. W ustawie podpisanej przez prezydenta Karola Nawrockiego zdefiniowano m.in. pracę zarobkową. Według nowego prawa, praca zarobkowa to każda działalność, za którą pobieramy wynagrodzenie. Bez znaczenia jest wysokość wypłaty czy rodzaj umowy.
Oznacza to, że za wykonywanie takich czynności podczas odbywania zwolnienia lekarskiego ZUS może odebrać nam świadczenie. Dodatkowo nowa ustawa zawiera również definicję nowego pojęcia, czyli czynności incydentalnych.
Czynności incydentalne
Przebywając na L4 można wykonywać tzw. czynności incydentalne. To pojedyncze, wyjątkowe działania, których wykonania wymagają istotne okoliczności i których niewykonanie mogłoby prowadzić do poważnych konsekwencji. Nie mogą one wynikać z polecenia pracodawcy. Wykonanie takich czynności nie skutkuje utratą zasiłku.
Do czynności incydentalnych należy m.in.:
- podpisanie pilnego dokumentu, którego nie może podpisać inny pracownik lub
- opłacenie pojedynczej faktury.
Z powodu wprowadzenia tego terminu do prawa Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) zamieściło w mediach społecznościowych serię infografik dotyczących L4.
Zwykłe czynności dnia codziennego
Nowe przepisy pozwalają chorym również wykonywać sprawunki w ramach zwykłych czynności dnia codziennego. Wprowadzenie tego terminu umożliwia świadczeniobiorcom udział w szeregu czynności, takich jak:
- wizyta u lekarza,
- zakupy w aptece,
- zakupy w zakresie artykułów spożywczych i domowych,
- udanie się na zaleconą rehabilitację, fizjoterapię lub badania diagnostyczne,
- odbiór pilnej i ważnej korespondencji na poczcie,
- krótki spacer w celach zdrowotnych (jeśli jest on częścią zaleceń lekarskich),
- wyprowadzenie psa na krótki spacer,
- udanie się na wezwanie przed komisję lekarską ZUS,
- wykonywanie podstawowych, lekkich prac domowych i przygotowywanie posiłków.
Czy można pracować na L4?
Według nowych przepisów na zwolnieniu lekarskim nie będzie można wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Jednakże prawo dopuszcza wykonywanie tzw. czynności incydentalnych oraz zwykłych czynności dnia codziennego. Oznacza to, że bez obawy przed utratą świadczenia będzie można opuścić miejsce zamieszkania w celu wizyty u lekarza, zakupów, czy odbioru dziecka z przedszkola.
Co ważne, na wniosek choregu ZUS może przyznać mu możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy. Jak zaznacza MRPiPS wynika to z charakteru pracy, np.:
- chirurg ze złamanym palcem nie może operować, ale wciąż może wykładać na uczelni, czy
- dziennikarz z chrypą nie może prowadzić audycji w radiu, ale może napisać artykuł.
Inne zmiany na L4
Dodatkowo wraz z reformą w funkcjonowaniu zwolnień lekarskich zajdą następujące zmiany:
- 30 dni na wydanie orzeczenia.
- Zwiększenie liczby zatrudnionych lekarzy orzeczników ZUS dzięki: wprowadzeniu możliwości zatrudnienia na umowę o świadczenie usług, zwiększenie konkurencyjności wynagrodzeń.
- W określonych sprawach orzeczenia będą wydawane przez pielęgniarki/pielęgniarzy (niezdolność do samodzielnej egzystencji) i fizjoterapeutów (rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej w zakresie profilu narządu ruchu).
- Asystent medyczny będzie mógł wspierać lekarza orzecznika w dokumentacji.
